Fundacja im. Grupy Operacyjnej "Śląsk" 1939


Dołącz do nas: www.facebook.com/GOSlask1939

Odwrót i kapitulacja (część 7 z 7)

Aby zapobiec groźbie okrążenia jednostek G.O. "Śląsk" wydano rozkazy i uruchomiono ostatnie rezerwy. Pod Siewierz wysłano 53 kompanię kolarzy i kawalerię dywizyjną 23DP pod d-ctwem mjr B. Rostowskiego. Na południe, w rej. Bojszów skierowano bat. O.N. "Tarnowskie Góry" i oddziały pułkowe 203pp. pod d-ctwem ppłk Rogalskiego. Było to jednak prowizoryczne ubezpieczenie, mające uprzedzić o ewentualnej akcji wroga. Do takowej na szczęście nie doszło.

Rozkaz do wycofania się dotarł do jednostek polskich na froncie ok. godz.21:00, wielu żołnierzy przyjęło go z niedowierzaniem. Mimo to odwrót poza nielicznymi wyjątkami odbył się bez zakłóceń. Tylko dywersanci hitlerowscy, śledzący każdy ruch polskich jednostek usiłowali go zakłócić.

Po opuszczeniu Śląska nazwę grupy przemianowano na "Jagmin" (od pseudonimu gen. Sadowskiego z czasów legionowych). 3 września 1939 r. jednostki G.O. "Jagmin" skierowały się na wschód, w tragiczną drogę odwrotu. Trasa prowadziła zza Przemszy, przez Kraków, przeprawy na Wiśle pod Baranowem w rej. Tomaszowa Lubelskiego, gdzie podczas pierwszej bitwy tomaszowskiej oddziały połączonych Armii "Karków" i "Lublin" skapitulowały 20 września w wyniku okrążenia przez przeważające siły niemieckie.

Ich walka trwała do ostatka o czym może świadczyć lista strat bojowych jednostek G.O. i liczne wyróżnienia orderami m.in. Virtuti Militari dla 23 batalionu saperów górnośląskich i 73pp z Katowic.

Oto jak opisywał postawę 73pp pod koniec szlaku bojowego pułku świadek września 39 r. - podchorąży Jan Szczepański w swej książce "Polska Jesień":

Przed wjazdem do Janowa staliśmy długo obok milczących szeregów jakiegoś pułku piechoty. Dr. Kurek, który przysiadł się na przodek naszego jaszcza, stwierdził, że to 73 pułk piechoty z Katowic i że tylko Ślązacy zdolni są do zachowania takiej dyscypliny. Rzeczywiście wyrównane i nieruchome kompanie robiły takie wrażenie, jakby czekały na swoją kolej na defiladzie. Hełmy połyskiwały wilgocią księżycowego światła równiutko, jeden przy drugim, pasy tornistrów leżały gładko na obciągniętych płaszczach, karabiny ustawione na spocznij, przy nodze, pochylały się pod jednakowym kątem. Nikt nie rozmawiał, nikt nie palił. A przecież, jak twierdził dr Kurek, pułk ten miał już za sobą ciężkie walki i poważne straty. Przyglądaliśmy się Ślązakom z szacunkiem. To się nazywa wojsko.

Warto tutaj zwrócić uwagę na to, iż większość stanów pułków, zwłaszcza 23DP stanowili rdzenni mieszkańcy Śląska - Sól tej ziemi. Tak zakończyła się historia zmagań związku, którego nazwę postanowiła obrać sobie nasza Grupa Rekonstrukcji Historycznej. Mamy nadzieje, że będziemy jej godni.

Autor: Piotr Skupień

Wszystkie siedem części historii Grupy Operacyjnej "Śląsk" opracowano na podstawie:

Literatura:

  1. Bereza T., Chmielowiec P., Grechuta J., W cieniu „lini Mołotowa” Ochrona granicy ZSRR z III rzeszą między Wisznią a Sołokiją w latach 1939-1941, Rzeszów 2002
  2. Biolik K., Wyry w ogniu wrześniowych walk, 1974
  3. Chrobok A., Tej Jesieni
  4. Dubiel P., Wrzesień 1939 na Śląsku, Katowice 1980
  5. Ich war debei...dziennik żołnierza Wehrmachtu-wrzesień 1939. oprac.Eugeniusz Tomiczek „Odra”1975 nr 9
  6. Kamieniecki J., Pamięć po latach
  7. „Krajoznawca górnośląski” nr 8/1990, Sadowski Jerzy.: Fortyfikacje Obszaru Warownego Śląsk w dniu 1.IX.1939, schrony bojowe odcinka Mikołów
  8. Kranz B. ,Geschichte der Hirschberger Jager 1920 bis 1945.Vom Jagerbataillon des 7.(Preuss.) Infanterie-Regiments zum Jager-Regiment 83, Bad Salzuflen 1975
  9. Oberkomando des Heeres, Die Polnische Landesbefestigung, Berlin, 1 Juli 1939
  10. Oberkommando des Heeres, Denkschrift über die polnische Landebefestigung, Berlin 1941
  11. Pawlak J., Polskie eskadry w Wojnie Obronnej 1939, Warszawa 1982
  12. Przemsza Zieliński J., Księga wrześniowej chwały pułków śląskich tom I, Katowice 1989
  13. Przemsza Zieliński J., Pułki śląskie w wojnie polsko - niemieckiej 1939 roku, Sosnowiec 1991
  14. Przemsza Zieliński J., Księga wrześniowej chwały pułków śląskich tom II, Sosnowiec 1993
  15. Przemsza Zieliński J., 73 pułk piechoty w bitwie granicznej 1 –2 września 1939 r., Sosnowiec 1994
  16. Przemsza Zieliński J., Śląski Front 39 – Obrona Śląska i Zagłębią Dąbrowskiego we wrześniu 1939 roku, Sosnowiec 1999
  17. Przemsza Zieliński J., Jeden z tysiąca Zagłębiaków, Sosnowiec 1999
  18. Sadowski Jan, Przygotowania Centralnego Rejonu Przemysłowego Śląska do obrony w okresie międzywojennym, Wojskowy Przegląd Historyczny 1959 nr 4
  19. Steblik W., Armia „Kraków” 1939, Warszawa 1975
  20. Strzelecki J., Wspomnienia z września 1939r., nie opublikowane materiały w zbiorach autora
  21. Subda W., Wspomnienia żołnierza pracą i walką pisane, Warszawa 2003
  22. Szubański R., Początek pancernego szlaku, Warszawa 1980
  23. Szubański R., Polska broń pancerna , Warszawa 1982
  24. Zieliński J., Żołnierz nie odszedł bez walki, Katowice 1981
  25. Zieliński J., Generał Jan Jagmin-Sadowski – obrońca Śląska, Katowice 1988
  26. „Śląsk“ nr 9/1999, Szner U.: Żelbetowy Pierścień

Współpraca: